Zmiana umowy o pracę a ochrona przedemerytalna

Małgorzata Regulska-Cieślak        04 stycznia 2018        Komentarze (0)

W jakich przypadkach można zmienić umowę o pracę osobie w wieku przedemerytalnym? Aby odpowiedzieć na to pytanie najpierw krótkie wprowadzenie – w jakim wieku przysługuje ochrona przedemerytalna od 1 października 2017 r.

 

Wprowadzona z dniem 1 października 2017 r. ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (dalej w skrócie „nowelizacja”) reforma obniżająca wiek emerytalny do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn powoduje także zmiany dotyczące okresu ochrony przedemerytalnej.

 

Ochrona przedemerytalna – zasady ogólne

Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy: „Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku„.

 

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw wprowadziła  dwa artykuły przejściowe, z których wynikają zasady ochrony przedemerytalnej związanej z obniżeniem wieku emerytalnego.

 

Zasada nr 1 wynika z art. 28 nowelizacji:

 

Art.  28.  Pracownicy, którzy w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy są objęci ochroną stosunku pracy wynikającą z art. 39 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, 2138 i 2255), lub osoby, które byłyby objęte taką ochroną, jeżeli w tym dniu pozostawałyby w stosunku pracy, od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy korzystają z ochrony stosunku pracy, o którym mowa w tym przepisie, do osiągnięcia wieku emerytalnego wynikającego z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 niniejszej ustawy w dotychczasowym brzmieniu„.

Zasada ta ma zastosowanie do osób, które w dniu 1 października 2017 r. były już objęte ochroną przedemerytalną (czyli na starych zasadach – licząc 4 lata wstecz od wydłużonego wieku emerytalnego). Te osoby korzystają z ochrony przedemerytalnej do osiągnięcia wieku emerytalnego na starych zasadach, mimo że dotyczy ich reforma wprowadzająca obniżony wiek emerytalny. W tym przypadku wiek ochronny będzie wykraczał poza wiek emerytalny (obniżony).

 

Zasada nr 2 wynika z art. 29 ust. 1 nowelizacji:

 

  1. Pracownicy, którzy w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nie są objęci ochroną stosunku pracy wynikającą z art. 39 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy i osiągną wiek emerytalny wynoszący dla kobiet 60 lat i dla mężczyzn 65 lat przed upływem 4 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają ochronie stosunku pracy, o której mowa w tym przepisie, przez okres 4 lat, licząc od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, także wówczas, gdy upływ tego okresu przypadnie po osiągnięciu wieku 60 lat przez kobiety i wieku 65 lat przez mężczyzn.

 

Jeśli pracownik nie rozpoczął jeszcze w dniu 1 października 2017 r. okresu ochronnego (rzecz jasna na starych zasadach), ale nowy obniżony wiek emerytalny osiągnie przed upływem 4 lat liczonych od 1 października 2017 r. – jego ochrona przedemerytalna zacznie się 1 października 2017 r., a skończy odpowiednio po 4 latach, liczonych od dnia wejścia w życie nowelizacji czyli 1 października 2021 r.

 

Zasada nr 3 wynika z art. 29 ust. 2:

 

  1. Osoby, które w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nie są pracownikami i które osiągną wiek emerytalny wynoszący dla kobiet 60 lat i dla mężczyzn 65 lat przed upływem 4 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają ochronie stosunku pracy wynikającej z art. 39 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy przez okres 4 lat, licząc od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, także wówczas, gdy upływ tego okresu przypadnie po osiągnięciu wieku 60 lat przez kobiety i wieku 65 lat przez mężczyzn.

 

Osoby, które w dniu wejścia w życie nowelizacji (tj. 1 października 2017 r.) nie są pracownikami i które osiągną wiek emerytalny wynoszący dla kobiet 60 lat i dla mężczyzn 65 lat przed upływem 4 lat od dnia wejścia w życie nowych przepisów podlegają ochronie przedemerytalnej do 1 października 2021 r. także wówczas, gdy upływ tego okresu przypadnie po osiągnięciu wieku 60 lat przez kobiety i wieku 65 lat przez mężczyzn.

 

Generalną zasadą jest, że w okresie ochrony przedemerytalnej przed wypowiedzeniem definitywnym oraz wypowiedzeniem zmieniającym (art. 39 k.p.) dopuszczalne jest tylko rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia, albo możliwa jest zmiana istotnych warunków pracy i pracy, ale wyłącznie w okolicznościach wymienionych w art. 43 k.p., bądź wszczęcie odrębnej procedury dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej, która zakończyła się umorzeniem (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2017 r. II PK 129/16, LEX nr 2329454).

 

Zmiana umowy o pracę a ochrona przedemerytalna

 

Jedyne dopuszczalne przyczyny zmiany umowy o pracę wskazuje art. 43 Kodeksu pracy, są to:

1) wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub tej ich grupy, do której pracownik należy;

2) stwierdzona orzeczeniem lekarskim utrata zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawiniona przez pracownika utrata uprawnień koniecznych do jej wykonywania.

 

Uwaga! Jak wyjaśnił SN w wyroku z dnia 28 kwietnia 2016 r., I PK 127/15, OSNP 2017 nr 12, poz. 157, przez „zasady wynagradzania” z art. 43 pkt 1 Kodeksu pracy należy rozumieć wynikające z przepisów prawa pracy reguły określające wysokość oraz zasady przyznawania pracownikom stawki wynagrodzenia za pracę określonego rodzaju lub na określonym stanowisku, a także innych (dodatkowych) składników wynagrodzenia (premie, prowizje, inne dodatki). Przepis ten nie obejmuje zasad przyznawania innych świadczeń związanych z pracą, w tym odprawy emerytalno-rentowej. SN stwierdził także, że skoro wyłączenie ochrony przedemerytalnej obejmuje tylko wprowadzenie nowych zasad wynagradzania, to nie dotyczy ono innych warunków zatrudnienia, w tym norm czasu pracy.

Stosownie do art. 42 § 1 k.p. wypowiedzeniu zmieniającemu podlegają warunki pracy lub płacy wynikające z umowy o pracę. Umownymi warunkami pracy są w szczególności rodzaj pracy, miejsce wykonywania pracy, wynagrodzenie za pracę, wymiar czasu pracy oraz termin rozpoczęcia pracy (art. 29 § 1 k.p.). Tak więc, np. zakresu zadań osobie w wieku przedemerytalnym nie można zmienić w taki sposób aby zmianie uległ rodzaj pracy, o ile nie zachodzi przesłanka określona w pkt 2.

Jednakże gdy zmiana dotycząca stosunku pracy wynika z przepisów powszechnie obowiązujących normy ochronne nie obowiązują. Sąd Najwyższy przyjmuje także, że przepisy rządzące służbowym stosunkiem pracy mają charakter ściśle bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że w chwili ich wejścia w życie, przepisy ustawowe nie tylko zmieniają automatycznie treść stosunku pracy, ale także powodują, że do przywrócenia stanu zgodnego z prawem w przypadku błędnego określenia przez pracodawcę treści tego stosunku nie jest wymagane złożenie wypowiedzenia zmieniającego ani zachowanie jakiegokolwiek okresu uprzedzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2014 r., I PK 306/13, OSNP 2015 Nr 11, poz. 148 oraz z dnia 2 września 2003 r., I PK 290/02, OSNP 2004 Nr 17, poz. 299).

Na osobny wpis zasługuje kwestia zmiana umowy o pracę osoby w wieku przedemerytalnym w związku ze zwolnieniami grupowymi lub indywidualnymi w związku z ustawą z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Małgorzata Regulska-Cieślak RADCA PRAWNY Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Małgorzata Regulska-Cieślak RADCA PRAWNY z siedzibą w Warszawie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem m.regulska-cieslak@kancelaria-mregulska.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: