Umowa zlecenia lub o dzieło z własnym pracownikiem

Małgorzata Regulska-Cieślak        22 marca 2017        2 komentarze

Żaden przepis prawny nie wyklucza wprost możliwości zawarcia umowy zlecenia lub umowy o dzieło z własnym pracownikiem, ale gdy pracodawca zrobi to w sposób niedozwolony może ponieść konsekwencje finansowe.

 

Kiedy zawarcie zlecenia z własnym pracownikiem jest prawidłowe

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 18 grudnia 2014 r. III UK 69/14 LEX nr 1621620 „Pracodawca może zawierać z pracownikiem umowy cywilnoprawne (umowy o dzieło), ale jedynie w zakresie obowiązków lub czynności, które nie są objęte treścią stosunku pracy (zakresem obowiązków pracowniczych). W przeciwnym razie umowa jest nieważna a w miejsce nieważnych postanowień tej umowy wchodzą odpowiednie przepisy prawa pracy (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.), z konsekwencjami wynikającymi z imperatywnych norm prawa ubezpieczeń społecznych”.

Konsekwencje – uwaga na składki ZUS

Umowa cywilnoprawna na wykonywanie w istocie rzeczy tych samych obowiązków pracowniczych, które wynikają z umowy o pracę jest sprzeczna z prawem pracy oraz prawem ubezpieczeń społecznych lub zmierza do obejścia przepisów tych działów prawa i jest nieważna w taki sposób, że w miejsce nieważnych postanowień umowy cywilnoprawnej wchodzą odpowiednie przepisy prawa pracy (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.), z konsekwencjami wynikającymi z prawa ubezpieczeń społecznych.

 

Pracownik świadczący te same prace objęte treścią stosunku pracy na podstawie zawartej z zatrudniającym go pracodawcą umowy cywilnoprawnej, na wykonywanie takich samych obowiązków pracowniczych, zachowuje już z mocy przepisów prawa pracy wyłącznie status pracownika, którego nie łączy ze statusem strony nieważnej (sprzecznej z prawem pracy) umowy cywilnoprawnej.

Dalej idąca ingerencja ustawodawcy występuje na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych, które uznaje za pracownika – w rozumieniu ustawy systemowej – również osobę wykonującą pracę na rzecz pracodawcy na podstawie, między innymi, umowy o dzieło (art. 8 ust. 2a ustawy systemowej), ale tylko wtedy gdy przedmiot lub zakres zobowiązania cywilnoprawnego nie jest tożsamy, tj. nie pokrywa, nie powiela ani nie zastępuje tych lub takich samych obowiązków pracowniczych. W przypadku takich ubezpieczonych, art. 18 ust. 2a ustawy nakazuje uwzględniać w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne również przychód z tytułu umowy o dzieło, jeżeli taką umowę pracodawca (płatnik) składek zawarł z zatrudnionym pracownikiem.

W poradniku ZUS możemy przeczytać: „Jeżeli pracownik wykonuje dodatkowo umowę zlecenia zawartą z własnym pracodawcą, to z tytułu wykonywania tej umowy podlega ubezpieczeniom społecznym na takich samych zasadach jak w przypadku umowy o pracę, tj. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla tej osoby stanowi łączny przychód, uzyskiwany z umowy o pracę oraz z umowy zlecenia. Pracodawca z tytułu zawartej umowy zlecenia nie zgłasza zleceniobiorcy do ubezpieczeń, a uzyskany przychód z tej umowy wykazuje, wraz z przychodem ze stosunku pracy, w imiennym raporcie miesięcznym składanym za pracownika.”

Umowa z podmiotem trzecim, ale praca na rzecz pracodawcy

Gdyby umowa cywilnoprawna była zawarta nie z pracodawcą ale z podmiotem trzecim, ale prace w ramach tej umowy były wykonywane na rzecz pracodawcy to w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. (sygn. akt II UZP 6/09) pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z innym podmiotem, jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne za tę osobę. W konsekwencji tej uchwały pracodawca, a więc podmiot, na rzecz którego wykonywana jest praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest zobowiązany do rozliczania i opłacania należnych składek za wyżej wymienione osoby, tak jak za osoby wykonujące pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z własnym pracodawcą.

Konsekwencje – godziny nadliczbowe

Kolejną konsekwencją może być ustalenie że pracownik, który na podstawie umowy zlecenia wykonywał w rzeczywistości obowiązki wynikające z umowy o pracę, pracował w ramach godzin nadliczbowych.

 

Wniosek: nie należy ryzykować i wpisywać do treści umowy cywilnoprawnej jakichkolwiek czynności byle tylko nie pokrywały się z obowiązkami wynikającymi z umowy o pracę. Liczą się bowiem czynności faktycznie wykonywane, a te z reguły wcale nie jest tak trudno ustalić.

 

 

 

{ 2 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Marcin Piechota Marzec 23, 2017 o 11:01

„Pracodawca może zawierać z pracownikiem umowy cywilnoprawne (umowy o dzieło), ale jedynie w zakresie obowiązków lub czynności, które nie są objęte treścią stosunku pracy (zakresem obowiązków pracowniczych).

Dziękuję za bardzo cenną informację. W przypadku gdy umowa o dzieło nie jest oZUSowana niepełnosprawny pracownik może podpisać z pracodawcą umowę o dzieło na dowolną kwotę i nie musi obawiać się, że wpadnie w tzw pułapkę rentową. Oczywiście trzeba uważać aby umowa o dzieło nie była tak naprawdę umową zlecenia.

Odpowiedz

Mateusz Łangowski Marzec 30, 2017 o 22:41

Przeczesałem „cały internet”, by znaleźć jakieś sensowne informacje na ten temat i nic, aż do teraz. Dziękuję bardzo w imieniu aplikantów radcowskich – podobne pytanie jest z puli pytań egzaminacyjnych : ) Pozdrawiam serdecznie!

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: