Brak zapłaty lub nieterminowa zapłata z tytułu zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Małgorzata Regulska-Cieślak        21 marca 2017        Komentarze (0)

Jakże mylący może być przepis art. 101[2] § 2 Kodeksu pracy, który stanowi o tym, że zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa przewidziana w tym przepisie, w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania.

 

Ostatnio z tym pytaniem przyszło mi się zmierzyć. Pracodawca nie zamierza płacić i twierdzi, że nie musi wypowiadać umowy, a na skutek braku zapłaty umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy sama się rozwiąże i każda ze stron, tj. i on i pracownik pójdzie w swoją stronę bez powstania jakichkolwiek roszczeń wobec pracodawcy. Dodatkowo, co w sytuacji, gdy zapłata następuje ale z opóźnieniem?

 

Brak zapłaty odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji po zakończeniu umowy o pracę

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 kwietnia 2001 r. (III ZP 7/01, OSNP 2002 Nr 7, poz. 155), z dosłownego brzmienia cytowanego wyżej przepisu art. 101[2] § 2 KP wynika m.in. to, że w razie niewywiązania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania pracownik może podjąć określoną w umowie działalność konkurencyjną. Innymi słowy: „w razie niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta, a pracownik zachowuje roszczenie o odszkodowanie„. Pracownik podejmuje działalność konkurencyjną, ale pracodawca musi w tej sytuacji płacić odszkodowanie. Dotkliwe, prawda? Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował stanowisko, iż ustanie obowiązywania zakazu konkurencji dotyczy tylko zobowiązania, jakie przyjął na siebie pracownik, a nie zobowiązania pracodawcy do wypłaty odszkodowania (np. wyrok z dnia 17 listopada 1999 r., I PKN 358/99, OSNP 2001, nr 7, poz. 217, wyrok z dnia 7 lipca 200 r., I PKN 731/99, OSNP 2002, nr 2, poz. 41 czy uchwała z dnia 11 kwietnia 2001 r., III ZP 7/01, OSNP 2002, nr 7, poz. 155). Są jednak  również odmienne orzeczenia, tj. że pracownik może w takiej sytuacji ubiegać się o odszkodowanie przewidziane w umowie, ale tylko wówczas gdy nie podjął działalności konkurencyjnej.

Nieterminowa zapłata odszkodowania za zakaz konkurencji

Orzecznictwo sądowe różnie interpretuje fakt nieterminowej wypłaty odszkodowania z tytułu umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. W wyroku z dnia 10 października 2003 r. (I PK 538/02, OSNP 2004 Nr 19, poz. 336) wyrażono pogląd, zgodne z którym wypłata przez pracodawcę przedmiotowego odszkodowania po upływie uzgodnionego terminu nie musi być traktowana jako niewykonanie tego obowiązku, prowadzące do ustania zakazu konkurencji, lecz może być oceniona jako nienależyte jego wykonanie (opóźnienie lub zwłoka). Do odmiennych konkluzji Sąd Najwyższy doszedł w wyroku z dnia 27 maja 2009 r., II PK 300/08 (OSNP 2011 nr 1-2, poz. 9) stwierdzając, że „niewywiązywanie się z obowiązku wypłaty odszkodowaniaw rozumieniu art. 101[2] § 2 Kodeksu pracy należy rozumieć w ten sposób, iż określenie to oznacza oprócz niewypłacenia odszkodowania także jego nieterminową wypłatę.” Zdaniem Sądu Najwyższego wyrażonym w tym wyroku pierwszy dzień niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania jest terminem ustania ex lege zakazu konkurencji.

Stan faktyczny

To orzeczenie jest też bardzo ciekawe pod kątem tego co ryzykuje pracodawca nie wypłacając na czas odszkodowania za zakaz konkurencji. Otóż w stanie faktycznym na podstawie, którego został wydany powyższy wyrok pracownik miał mieć wypłacone odszkodowanie z tytułu powstrzymania się od działalności konkurencyjnej w ostatnim dniu obowiązywania umowy. Odszkodowanie nie zostało wypłacone na czas, a były pracownik podjął pracę u konkurencji. Odszkodowanie zostało wypłacone dużo później – już jak tenże pracownik zakończył pracę u konkurencji. Pracodawca wystąpił do sądu o zasądzenia od byłego pracownika, odszkodowania za naruszenie zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Ostatecznie Sąd Apelacyjny oraz Sąd Najwyższy poparli racje pozwanego pracownika, że w razie braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty zakaz konkurencji przestaje obowiązywać, ale tylko pracownika.

W najświeższym wyroku dot. tej kwestii, tj. w wyroku z 20 stycznia 2016 r. (II PK 108/15, LEX nr 1996830) Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w wyroku z dnia 27 maja 2009 r., II PK 300/08 i stwierdził, że trzeba pamiętać, że naruszenie przez byłego pracownika wynikającego z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy obowiązku niepodejmowania działalności konkurencyjnej upoważnia pracodawcę – niezależnie od możliwości żądania na podstawie art. 471 KC odszkodowania za naruszenie zakazu konkurencji – do powstrzymania się od spełnienia świadczenia na zasadzie art. 488 KC i zaprzestania wypłaty dalszych rat odszkodowania. Stąd też z punktu widzenia przepisu art. 101[2] § 2 Kodeksu pracy, istotne znaczenie mają nie tylko przyczyny ustania zakazu konkurencji, ale także moment, kiedy przestaje on ex lege obowiązywać. W praktyce oznacza to obowiązek zbadania, czy od dnia rozwiązania stosunku pracy do dnia podjęcia przez pracownika działalności konkurencyjnej istniał stan niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania, dla którego bez znaczenia pozostają okoliczności zaistniałe później.

Kluczowe zatem jest kiedy pracownik podjął działalność konkurencyjną na skutek braku terminowej zapłaty odszkodowana przez pracownika.

 

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: